Zdrowa Dieta Poprzez Kuchnie Regionalne - Projekt Wielostronnego Partnerstwa Szkół Comenius realizowany w ramach programu U.E. "Uczymy się przez całe życie"

W dniach 16-23 kwietnia 2008 odbyło się kolejne spotkanie robocze naszej grupy partnerskiej Comeniusa. Tym razem szkoły nasze spotkały sie na wschodnim wybrzeżu Sycylii w miejscowości Trappitello (przedmieścia starożytnego miasta Taormina), a spotkanie zorganizowała włoska szkoła partnerska Istituto Comprensivo 2 Taormina-Trappitello. W spotkaniu wzięły udział delegacje z SP 113 w Łodzi (koordynator projektu), Custoias (Portugalia), SP 23 z Rzeszowa oraz szkoły Zahary Stoyanov z Warny (Bułgaria), która w 2 i 3 roku Projektu współpracuje z naszą grupą na zasadzie „cichego partnerstwa”.

Salvatore Cutrò (kierownik szkolnej orkiestry)

Giusy Lombardo

Lucia Casella

Rosaria Pidoto

Anna Wołowska (13 lat), Dominika Bulzacka (13 lat), Filip Bińkowski (13 lat), Dominika Pilarska (13 lat), Wojtek Walas (13 lat), Paulina Chudzik (13 lat), Klaudia Smolarska (13 lat), Justyna Łutkowska (13 lat), Kasia Marciniak (13 lat)

Ana Rita Feliz (11 lat), Daniela Ferreira (12 lat), Pedro Lucas (11 lat), Diogo Ferreira (12 lat)

Natalia Czarnota (13 lat), Natalia Piątek (13 lat), Katarzyna Skoczylas (13 lat), Agnieszka Sokalska (13 lat)

Wymiana materiałów i informacji dotyczących przebiegu Projektu we wszystkich szkołach partnerskich oraz ewaluacja dotychczasowych działań.

Zapoznanie się ze zwyczajami żywieniowymi na Sycylii oraz z historią i kulturą wyspy.

Przeprowadzenie wspólnych badań z udziałem nauczycieli i uczniów ze wszystkich szkól partnerskich na temat wartości odżywczych kuchni włoskiej ze szczególnym uwzględnieniem kuchni sycylijskiej. Dokumentacja tego działania w postaci prezentacji multimedialnej.

Udział w warsztatach dotyczących składników odżywczych popularnych posiłków i produktów żywnościowych, zapoznanie się z zasadami kompozycji zdrowych posiłków oraz dokumentacja wspólnej pracy w formie tematycznej prezentacji multimedialnej.

Ze względu na dostępność biletów lotniczych delegacje szkół partnerskich przybywały na miejsce spotkania w między 15 a 16 kwietnia 2008. Najwcześniej dotarła do Włoch delegacja szkoły koordynującej (14 kwietnia), która spędziła 1 dzień w stolicy Włoch – Rzymie, wykorzystując okazję do zapoznania się z bogatą historią tego starożytnego miasta podczas całodziennej wycieczki po Rzymie. Przedstawiciele szkoły z Łodzi zwiedzili min. Koloseum, Łuk Konstantyna, Kapitol, Forum Romanum, Fontannę Di Trevi, Schody Hiszpańskie, Pałac Prezydenta Republiki Włoch – Kwirynał, byli także w Watykanie, gdzie odwiedzili min. grób Papieża Jana Pawła II oraz przemierzali główne ulice w centrum Rzymu ze słynną Via Dei Condotti na czele. Pobyt w Rzymie był także okazją do pracy nad realizacją jednego z głównych celów wyjazdu do Włoch, tj. bliższego poznania kuchni włoskiej, której przeróżne odmiany spotkać można w wielu punktach gastronomicznych w stolicy Italii. Grupa nasza miała możliwość poznania różnorodnych odmian kuchni włoskiej oraz zaznajomienia się z ich walorami zdrowotnymi.

W wycieczce po Rzymie grupie łódzkiej towarzyszył nasz przyjaciel ze szkoły podstawowej Vittorio Scialoja na Procidzie (będącej drugim z naszych „cichych partnerów” w realizacji projektu), p. Enzo Sabia, który pokazał nam wiele ważnych i ciekawych miejsc w stolicy Włoch oraz pomógł w przemieszczaniu się między lotniskami, stacją kolejową a miejscem noclegu. Enzo – bardzo dziękujemy ci za pomoc i cieszymy się, że mamy tak wspaniałego przyjaciela!

Z miejsca noclegu (schroniska młodzieżowego położonego niedaleko stacji kolejowej Roma Termini) łodzianie przejechali wczesnym rankiem 16 kwietnia na lotnisko Fiumicino, skąd udali się bezpośrednim lotem do Katanii (na miejsce grupa łódzka dotarła w godzinach południowych). Na lotnisku delegacja z Łodzi spotkała się z przyjaciółmi ze szkoły w Warnie. Z lotniska grupy odebrane zostały przez organizatora spotkania, naszego przyjaciela p. Giuseppe Garufi, który odwiózł ich do miejsca noclegu - pensjonatu w Giardini Naxos, miasteczka położonego niedaleko Trappitello. Także 16 kwietnia kilka godzin po grupie łódzkiej i bułgarskiej przyleciała do Katanii delegacja ze szkoły w Portugalii.

Dzień wcześniej, bo 15 kwietnia w godzinach wieczornych, przyleciała na Sycylię grupa nauczycieli i uczniów z Rzeszowa, którzy także zostali powitani przez organizatora i przewiezieni do hotelu w Giardini Naxos. Po krótkiej wizycie w szkole grupa wybrała się na spacer po okolicznej plaży. Giardini Naxos to mała miejscowość w pobliżu Taorminy, pełna hoteli, sklepików i restauracji, zawdzięczająca swoją nazwę faktowi, iż była pierwszą osadą grecką na Sycylii. Ze skąpanej słońcem plaży można było zaobserwować okalające zatokę wzgórza ze szczytem Etny w tle. W godzinach popołudniowych grupa rzeszowska spotkała się w szkole goszczącej z nauczycielami i uczniami z pozostałych szkół partnerskich, którzy właśnie przybyli do Trappitello.

W czwartek 17 kwietnia rano w szkole Istituto Comprensivo 2 w Trappitello odbyło się powitalne spotkanie gości z włoskimi nauczycielami i dyrekcją szkoły, Wszyscy ciepło nas powitali, oprowadzając po szkole i opowiadając o swojej pracy. Obejrzeliśmy także prezentację multimedialną o historii i zabytkach regionu oraz zostaliśmy poczęstowani pysznym espresso i regionalnymi ciastami. Następnie razem zwiedziliśmy szkołę, zaznajamiając się z systemem szkolnictwa i pracą nauczycieli we Włoszech. Istituto Comprensivo 2 Taormina-Trappitello to zespół szkół, składający się z przedszkola, szkoły podstawowej oraz szkoły średniej pierwszego stopnia (odpowiednika polskiego gimnazjum). Specjalnością szkoły jest praca z młodzieżą uzdolnioną muzycznie. Uczniowie uczą się grać na różnorodnych instrumentach muzycznych, w szkole działa zespół muzyczny oraz chór. Nauczyciele różnych przedmiotów oraz włoscy uczniowie byli bardzo ciekawi gości, chętnie opowiadali o sobie i pytali o polską szkołę.

Po zwiedzaniu nastąpiła wymiana prezentów. Szkoły goszczące przekazały na ręce organizatorów albumy i inne upominki związane z ich miejscowościami oraz z tematyką żywieniową naszego projektu. Szkoła z Rzeszowa przekazała min. herb swojego miasta, który szybko stał się ozdobą gabinetu dyrektora szkoły, szkoła łódzka natomiast oprócz wydawnictw albumowych podarowała dyrekcji szkoły drewniane fujarki z ozdobami regionalnymi, które (z powodzeniem) zostały wypróbowane przez dyrektora p. Albano Santi pod kątem ich walorów muzycznych :). Od naszych przyjaciół z Sycylii otrzymaliśmy książki i foldery o regionie, logo szkoły oraz ceramiczne figury trójnogiej Trinakrii, symbolu Sycylii.

Następnie w pracowni internetowej odbyło się spotkanie robocze poświęcone realizacji projektu. Na początek koordynator projektu p. Adam Kubera omówił dotychczasowe wspólne działania grupy partnerskiej ze szczególnym uwzględnieniem ewaluacji dotychczasowych działań lokalnych i spotkań roboczych oraz przedstawił postępy w pracach nad rozwojem strony internetowej projektu – głównego produktu naszego partnerstwa. Następnie każda ze szkół partnerskich dokonała autoprezentacji, przedstawiając działania w pracy and projektem podjęte od początku 2 roku projektu. Nauczyciele każdej ze szkół pokazali prezentację multimedialną związaną z tematem II roku realizacji projektu: „Badanie produktów żywnościowych pod względem ich wartości odżywczych. P. Monika Boczoń, koordynator projektu w szkole rzeszowskiej przedstawiła prezentację pt: „Eat well, stay healthy”, dotyczącą zasad zdrowego odżywiania się i składników odżywczych występujących w produktach żywnościowych. Szkoła z Łodzi pokazała prezentację pt. „Food Nutrients”, natomiast szkoły z Portugalii i Bułgarii przedstawiły prezentacje dot. składników żywności typowych dla kuchni ich własnych krajów. Po prezentacjach odbył się krótki quiz na temat zdrowego odżywiania się. W zabawie wzięli udział uczniowie wszystkich szkół partnerskich. Po konkursie nauczyciele i uczniowie z różnych krajów wymienili upominki oraz produkty projektu takie jak czapeczki, zakładki, prace plastyczne, zdjęcia i książeczki. Po pracy uczestnicy spotkania zjedli lunch w stołówce szkolnej. Gospodarze podali tradycyjny dla kuchni sycylijskiej makaron z sosem pomidorowym oraz kulki ryżowe z mięsem i sałatą. Nie zabrakło przesłodkich włoskich cannoli, pysznej lukrowanej cassaty oraz soczystych cytryn i pomarańczy. Było to nasz pierwszy kontakt z kuchnią sycylijską.

Po południu wybraliśmy się całą grupą na zwiedzanie Taorminy. To niewielkie, lecz znane i bogate w zabytki miasto na wschodnim wybrzeżu Sycylii, położone jest na stromych zboczach okolicznych gór, skąd można podziwiać przepiękną panoramę Morza Jońskiego. Jedno ze wzgórz Monte Tauro dało początek nazwie miejscowości. W średniowiecznym centrum znajdują się pałace, kościoły, domy mieszczańskie a także wieża zegarowa, kręte uliczki, sklepiki i kawiarnie. W deszczowym tego dnia mieście (która to aura stanowi raczej rzadkość w tym regionie Europy) zwiedziliśmy m.in. zabytkowy Palazzo Corvaja oraz Cafe Wunderbar, ulubione miejsce gwiazd filmowych. Późnym wieczorem pod parasolami lecz wypoczęci i pełni wrażeń wróciliśmy do hotelu.

W piątek 18 kwietnia rano ponownie zebraliśmy się w szkole. Uczniowie wszystkich szkół partnerskich uczestniczyli w zajęciach w pracowni komputerowej, prowadzonych przez koordynatora projektu p. Adama Kuberę we współpracy nauczycielem informatyki ze szkoły rzeszowskiej, p. Tomaszem Jędrzejczykiem. Pracując w grupach międzynarodowych, uczniowie przygotowywali prezentacje multimedialne na temat zdrowego odżywiania. W swoich pracach uwzględnili też tradycyjne potrawy i produkty żywnościowe charakterystyczne dla swoich krajów. Dzieci, porozumiewając się po angielsku, miały okazję do pokazania swoim obcojęzycznym rówieśnikom potraw popularnych w ich krajach. Następnie każda grupa z pomocą nauczycieli-koordynatorów przedstawiła swoją prezentację. Uczniowie bułgarscy, włoscy i portugalscy zapoznali się z tradycyjnymi daniami kuchni polskiej, które będą mieli okazję lepiej poznać podczas 2 wizyt w Polsce w 3 roku trwania projektu.

Po zakończeniu pracy udaliśmy się do pobliskiego przedszkola i szkoły podstawowej. Przedszkolaki i uczniowie powitali nas gorąco tańcami i śpiewem. Zaprezentowali program artystyczny zawierający wierszyki oraz tradycyjne włoskie piosenki. Po programie wysłuchaliśmy krótkiego przemówienia dyrektora szkoły, pana Albano Santi oraz spróbowaliśmy pysznych sycylijskich ciast, soków, „małej czarnej” i mleka migdałowego. Każda z grup partnerskich otrzymała ogromny kosz soczystych pomarańczy lub cytryn.

W godzinach popołudniowych gospodarze pokazali nam znajdującą się nieopodal Taorminy dolinę Alcantary. Unikatowość tego miejsca polega na tym, że rzeka przełamuje się wodospadami przez wąski bazaltowy wąwóz utworzony przez erupcyjną działalność Etny. Brodząc w zimnej wodzie po kamienistym dnie mogliśmy po raz pierwszy przekonać się o wpływie tego potężnego wulkanu na środowisko naturalne wyspy.

W sobotę nasi włoscy przyjaciele pokazali nam wizytówkę Sycylii, Etnę. Pokryty śnieżną czapą wierzchołek największego i wciąż aktywnego wulkanu w Europie (3324 m.n.p.m) króluje nad Sycylią, od zawsze towarzysząc mieszkańcom wyspy, którzy nie raz z trwogą nasłuchiwali jego groźnych pomruków. Wulkaniczna Etna wywiera ogromny wpływ na lokalne uprawy, zwyczaje i budownictwo. Pierwszą część podróży odbyliśmy autokarem do stacji kolejowej, skąd odjeżdża Circumetnea, specjalny pociąg jadący wzdłuż zboczy wulkanu. Z okien pociągu widzieliśmy bujną roślinność porastającą zbocza góry, ruiny opuszczonych budynków, nieliczne zamieszkałe jeszcze domy, a w powietrzu można wyczuć wyraźny zapach popiołu. Po około godzinnej podróży dotarliśmy do Randazzo, miasteczka z lawy, w którym wiele budynków zostało zbudowanych z czarnego kamienia lawowego. W Randazzo zwiedziliśmy lokalne muzeum oraz kościół w całości zbudowany ze skał powstałych po wybuchu wulkanu. Po lunchu w lokalnej restauracji pojechaliśmy na zbocza Etny raz jeszcze. Tym razem dotarliśmy do miejsca postojowego, położonego na wysokości ok. 1800 m. n.p.m., skąd najbliżej mogliśmy obserwować szczyt wulkanu. Dalej możliwa jest jedynie piesza wędrówka w kierunku szczytu góry. Po drodze mijaliśmy kamieniste pola zastygłej lawy, będące pozostałością po ostatniej erupcji (w 2004 r.). Patrząc na pokryte czarnymi odłamkami przestrzenie i wyschnięte fragmenty powalonych drzew mogliśmy sobie wyobrazić, jak groźnym i widowiskowym zjawiskiem musi być wybuch wulkanu. Wieczorem, z pamiątkami czyli kamieniami z lawy w kieszeniach, wróciliśmy do Giardini Naxos.

Kolejny dzień, 20 kwietnia, upłynął pod znakiem cytryn – jednego z symboli południowej Italii, a w szczególności Sycylii, będącego ważnym składnikiem kuchni sycylijskiej. Gospodarze zaznajomili nas z metodami uprawy i przetwórstwa różnych gatunków cytryn. Dzień rozpoczęliśmy od spotkania z władzami miasta Nizza. Oglądaliśmy tam krótki film obrazujący historię firmy Interdonato, której pracownicy od pokoleń zajmują się uprawą i przetwórstwem cytryn. Dowiedzieliśmy się m.in., że jeden z gatunków cytryn charakteryzujący się dużymi rozmiarami posiada b. gruby miąższ, który także jest częścią jadalna owocu. Zrobiliśmy także zakupy w pobliskim firmowym sklepie. Były to naturalne konfitury z owoców cytrusowych oraz ciasta z dodatkiem cytryn, pomarańczy, migdałów i innych lokalnych przysmaków. Na zapleczu sklepu zwiedziliśmy mały zakład przetwórczy, gdzie „od kuchni” mogliśmy zobaczyć, jak wygląda przygotowywanie dżemów i ciast owocowych.

Następnym punktem programu była wizyta w gospodarstwie agroturystycznym we Fiumidinisi położonym wśród spalonych słońcem sycylijskich wzgórz. W górskiej restauracji odciętej od świata porośniętymi bujną zielenią pagórkami zjedliśmy obiad i spędziliśmy miłe popołudnie spacerując po tarasie i dyskutując o włoskiej kuchni. Odjeżdżając kupiliśmy na pamiątkę likier z cytryn będący lokalną sycylijską specjalnością .

W godzinach popołudniowych udaliśmy się na nadmorskie wzgórze nieopodal miejscowości Castelmola. Wspinając się autokarem na szczyt mijaliśmy wiele spiętrzonych na zboczach hoteli o typowej śródziemnomorskiej architekturze. Na szczycie zwiedziliśmy ruiny zamku Il Castello z XVI w., spacerowaliśmy wśród kamieniczek i kościołów cały czas podziwiając bajeczną panoramę Morza Jońskiego i okolicznych wysepek. Pełni wrażeń wróciliśmy wieczorem do hotelu.

W poniedziałek 21 kwietnia wyruszyliśmy na zwiedzanie pozostałości usytuowanych wśród gór średniowiecznych wiosek. Savoca to tonąca w kwiatach kraina zabytkowych domów, kościołów , krętych uliczek, a także sklepików i kawiarenek. Odwiedziliśmy lokalną atrakcję - mafijny Bar Vitelli, gdzie kręcono sceny do filmu Ojciec Chrzestny. Około południa zjedliśmy obiad w nadmorskiej restauracji. Podano mięso z warzywami i sałatą oraz oczywiście, makaron z sosem pomidorowym i parmezanem. Po obiedzie wybraliśmy się na krótki spacer po pobliskiej plaży. Zmaganie się z wysokimi falami krystalicznie czystego morza przyniosło nam, oprócz mokrych ubrań, wiele uciechy. Nasz sprzęt video na szczęście oparł się morskim odmętom. Zrelaksowani wsiedliśmy do autokaru udając się na zwiedzanie ruin średniowiecznej osady Forza D’Agro. Położona, jakżeby inaczej, na stromych górskich zboczach wioska to skupisko urokliwych krętych uliczek, zaułków, opuszczonych domostw, kapliczek i kawiarenek. Ze szczytu wzgórza rozciąga się oszałamiający widok na morski brzeg i okoliczne skaliste półwyspy. Wieczorem całą grupą udaliśmy się do nadmorskiej restauracji aby podzielić się wrażeniami przy pizzy, lasagne oraz tiramisu.

Wtorek 22 kwietnia był ostatnim dniem naszej wizyty. Przed południem spotkaliśmy się w szkole z naszymi przyjaciółmi ze szkół partnerskich, omówiliśmy plan działań na 3, ostatni rok projektu. W trzecim roku naszej współpracy zaplanowane zostało spotkanie robocze naszej grupy partnerskiej w Rzeszowie oraz drugie spotkanie robocze w Portugalii. Końcowym akordem naszej wspólnej pracy będzie spotkanie nauczycieli i uczniów naszych szkół w Łodzi w szkole koordynującej, gdzie podsumujemy nasze 3-letnie dokonania, koncentrując się na ewaluacji działań i stworzonych produktów. Tematem trzeciego roku projektu jest tworzenie i wdrażanie zdrowych jadłospisów, toteż lokalne działania projektowe w każdej ze szkół koncentrować się będą na nauce układania zdrowego menu.

Po lunchu w szkole udaliśmy się całą grupą nad brzeg morza, spacerowaliśmy po plaży w pobliżu słynnej Isola Bella, uroczego skalistego półwyspu będącego celem wycieczek wielu spragnionych wrażeń turystów i pokusą milionerów. Idąc kamienistą plażą dotarliśmy do skalnej groty otoczonej lazurową taflą wody. Następnie udaliśmy się autobusem do Taorminy, gdzie szczęśliwie przy słonecznej pogodzie, spacerowaliśmy Corso Umberto, główną ulicą miasta, wzdłuż której usytułowane są eleganckie butiki i całe mnóstwo sklepików z pamiątkami. Skęciliśmy na Via Teatro Greco, wiodącą do perły zabytków Taorminy, czyli znakomicie zachowanych ruin starożytnego amfiteatru (Teatro Greco). Spacerując po antycznej scenie i widowni mogliśmy wyobrazić sobie, jak wyglądały przedstawienia teatralne w czasach starożytnych.

Późnym popołudniem udaliśmy się do szkoły po raz ostatni. Uczniowie wszystkich zaprzyjaźnionych szkół, nawiązując do tematyki projektu, przygotowali pod kierunkiem pani Wiesławy Ślusarz ze szkoły w Rzeszowie krótkie przedstawienie w języku angielskim pt. „The very hungry Caterpillar” o głodnej gąsienicy i pięknych skutkach jej apetytu. Następnie wysłuchaliśmy pożegnalnego koncertu w wykonaniu szkolnego chóru i zespołu muzycznego. Po koncercie krótkie przemówienie pożegnalne wygłosili organizatorzy spotkania, włoscy nauczyciele, dyrektor szkoły i koordynator projektu, który podziękował organizatorom za tak wspaniałe przyjęcie naszej grupy i organizację tego niezwykle interesującego spotkania. Ostatnim punktem wizyty było wieczorne spotkanie w restauracji, w którym brali udział wszyscy goście oraz rodziny goszczące. Pożegnaliśmy naszych włoskich, portugalskich i bułgarskich przyjaciół, podziękowaliśmy rodzinom za opiekę nad naszymi uczniami i zmęczeni, ale pełni wrażeń wróciliśmy do hotelu.

W środę 23 kwietnia wczesnym rankiem uczniowie wszystkich szkół partnerskich pożegnali swoich włoskich przyjaciół z rodzin goszczących i razem udaliśmy się na lotnisko w Katanii. Ostatnie spojrzenie na widoczny z daleka majestatyczny wierzchołek Etny, pożegnanie i gorące podziękowanie dla naszego sycylijskiego przyjaciela Giuseppe oraz wzajemne pożegnanie nauczycieli i uczniów ze szkół partnerskich i przejście do punktu odprawy na lotnisku. Arrivederci Sicilia! Do zobaczenia jesienią w Polsce!