TRADYCJE KULINARNE

NASZYCH KRAJÓW I REGIONÓW

HISTORIA,

INFORMACJE OGÓLNE

Region Polski Centralnej

Ludność wiejska spożywała to, co wyhodowała we własnym gospodarstwie, uzbierała w lesie lub kupiła na targu. Podstawę pożywienia stanowiły produkty zbożowe. Najczęściej używano mąki żytniej, jęczmiennej i gryczanej. Mąka żytnia uważana była za artykuł luksusowy.

Bardzo istotne miejsce w gospodarstwie chłopskim zajmowały kasze: jęczmienna i jaglana
(otrzymywana z prosa). Uprawiano również różne gatunki ziemniaków.

Najczęściej uprawianymi warzywami były: kapusta, groch , fasola, buraki, rzepa, pasternak
(odmiana buraka), ogórki, dynie, marchew, sałata. Osobną grupę stanowiły rośliny uprawiane jako przyprawy – na przykład: czarnuszka, mięta, gorczyca, majeranek.

Produktem roślinnym używanym przez mieszkańców wsi był olej, tłoczony z nasion rzepaku, lnu, konopi, gorczycy.

Ważnym produktem w gospodarstwie chłopskim było mleko i jego przetwory: śmietana, masło, maślanka, twaróg, serwatka.

Mięso zwierząt jadano rzadko, znacznie częściej na stole pojawiały się ryby.

Osobną grupę produktów spożywczych stanowiły dziko rosnące rośliny. Zbierano więc: kminek, borówki czarne zwane jagodami, dziki bez, czarne porzeczki, orzechy laskowe
i bukowe, żołędzie, dziką różę, grzyby.

Podstawą codziennego pożywienia, zarówno rano, jak i wieczorem, były ziemniaki, barszcz, mleko. Na obiad podawano ziemniaki, kluski kasze, groch. W niedzielę na śniadanie i kolacje przygotowywano herbatę, kawę zbożową z mlekiem, jajecznicę, twaróg, a na obiad kopytka, pierogi, kluski drożdżowe. Podawano też prażuchę, czyli ziemniaki ugniecione z zaparzoną mąką, okraszone cebulą przesmażoną na roztopionej słoninie.

Pożywienie mieszkającej w mieście rodziny robotniczej nie różniło się w sposób zdecydowany od pożywienia ludności wiejskiej. Podstawowa różnica polegała na tym,
iż robotnicy produkty żywnościowe nabywali w sklepach i na targu.

Na śniadanie w rodzinie robotniczej jadano tzw. „melzupę” (zupa z mąki i wody z niewielką ilością mleka), chleb ze smalcem lub serem, kawę zbożową.

Na obiad przyrządzano zupę na wywarze warzywnym, najczęściej fasolową, krupnik, kapuśniak, biały lub czerwony barszcz, zalewajkę ( ziemniaki ugotowane w wywarze
z suszonych grzybów, zaprawione zakwaszoną żytnią mąką, z dodatkiem czosnku
i przesmażonej słoniny z cebulą), placki ziemniaczane, prażuchy, kaszę lub kluski
ze skwarkami.

Na kolację podawano zupę pozostała po obiedzie, chleb z marmoladą, Wędlinę jadano rzadko, najczęściej w niedzielę lub w dzień wypłaty.

W niedzielę przygotowuje się lepszy obiad: rosół z wołowiny lub zupę pomidorową,
a na drugie danie schab lub mięso duszone z kapustą.

Zimą spożywano dużo kiszonej kapusty, zastępującej w tym okresie inne warzywa.

Jadłospis rodzin dobrze sytuowanych materialnie (np. właścicieli fabryk)  nie różnił się
od podobnych im w innych częściach kraju.

Na podstawie książki  - Moja „mała ojczyzna” pod red. E. Szkurłatt